Psychobiotyki – dobre bakterie dla zdrowia psychicznego

Choć nie od dziś mówi się, że jelita to nasz drugi mózg, stosunkowo niedawno naukowcy zaczęli szczegółowo analizować zależności między stanem mikroflory jelitowej a naszym zdrowiem psychicznym! Coraz częściej można także spotkać się z terminem psychobiotyk. Czym są psychobiotyki? Jak działają? Czy każdy może je stosować?

Czym jest mikroflora jelitowa?

Mikroflora jelitowa (mikrobiota, mikrobiom) to unikalny ekosystem złożony z bilionów drobnoustrojów (głównie bakterii, ale i grzybów, drożdży, wirusów oraz pierwotniaków). Wśród nich znajdują się drobnoustroje chorobotwórcze i oportunistyczne, jednak w większości są to pożyteczne bakterie, które ciężko pracują dniem i nocą, aby organizm mógł sprawnie funkcjonować. Stan mikroflory jelitowej każdego człowieka jest inny, a w dodatku ulega ciągłym zmianom, wpływa na niego cały szereg czynników m.in. wiek, dieta, styl życia, stosowanie leków, a także miejsce zamieszkania i środowisko. Mikrobiota jelit ma ogromne znaczenie dla naszego zdrowia, pełni bowiem liczne funkcje. Jest odpowiedzialna m.in. za wchłanianie substancji odżywczych, rozkładanie niestrawionych resztek pokarmowych, produkcję niektórych witamin z grupy B oraz witaminy K, utrzymywanie ciągłości nabłonka jelit i jego ochronę przed patogenami i toksynami, a także wykazuje działanie immunomodulacyjne. Co więcej, bakterie tak licznie zasiedlające jelita mają wpływ na cały układ nerwowy z mózgiem włącznie oraz na nasze samopoczucie i zachowanie!

psychobiotyk

Jelita – drugi mózg

Dlaczego „drugi mózg”? Okazuje się, że w jelitach znajduje się około 200 milionów neuronów. Całą tę sieć komórek nerwowych i komórek glejowych nazywa się jelitowym układem nerwowym! Nasz mózg i jelita są ze sobą bezpośrednio połączone osią mózgowo-jelitową. Między tymi dwoma centrami dowodzenia trwa nieustanna wymiana informacji, która odbywa się m.in. z wykorzystaniem nerwu błędnego oraz wytwarzanych przez mikrobiom jelitowy neuroprzekaźników, neuromodulatorów, cytokin i hormonów (w tym: serotoniny, melatoniny, acetylocholiny, kortyzolu, GABA). Integralną barierą osi mózgowo-jelitowej jest bariera jelitowa, która oddziela wnętrze jelit od reszty organizmu. W jej skład oprócz mikrobioty jelitowej wchodzą również m.in. komórki nabłonka jelit i naczynia układu limfatycznego. Warto zaznaczyć, że komunikacja na osi mózg-jelita nie jest jednostronna, mało tego, zdecydowanie więcej sygnałów wysyłanych jest z jelit do mózgu niż w drugą stronę! Co ciekawe docierają one do wielu obszarów mózgu, w tym miejsc, które odpowiadają za świadomość, emocje, motywację, moralność i pamięć.

Dysbioza – jak dochodzi do zaburzenia równowagi mikroflory jelitowej?

Równowagę mikroflory jelitowej określa się mianem eubiozy, zaś stan jej zaburzenia nazywany jest dysbiozą. Niestety dość łatwo doprowadzić do zaburzenia równowagi mikrobiomu jelitowego, negatywnie wpływa na niego niewłaściwa dieta (wysokotłuszczowa, wysokowęglowodanowa i ubogoresztkowa), nadużywanie leków (antybiotyków, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, inhibitorów pompy protonowej), używki, stres, nadmierny wysiłek fizyczny. Dysbioza natomiast w połączeniu ze stresem i wysokim stężeniem kortyzolu (hormonu stresu) we krwi przyczynia się do naruszenia integralności bariery jelitowej, w efekcie czego może rozwinąć się przewlekły stan zapalny. Stąd już niestety prosta droga do rozwoju wielu chorób! I to nie tylko schorzeń przewodu pokarmowego, coraz więcej jest dowodów na to, że zaburzenia mikrobioty jelitowej mogą stanowić przyczynę rozwoju chorób układu nerwowego i zaburzeń psychicznych m.in. depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń równowagi emocjonalnej, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, ADHD, zaburzeń ze spektrum autyzmu, choroby afektywnej dwubiegunowej, anoreksji, chorób neurologicznych (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona), a także zwiększają podatność na stres i ataki paniki (np. badania mikroflory jelitowej u osób z zaburzeniami psychicznymi wskazują znaczne różnice w składzie ich mikrobioty w stosunku do osób zdrowych).

Psychobiotyki – co to jest?

Co zrobić, aby utrzymać równowagę mikrobioty jelitowej? W tym celu zaleca się stosować psychobiotyki, czyli probiotyki o działaniu psychobiotycznym. O ile wszystkie bakterie probiotyczne sprzyjają odbudowie i utrzymaniu prawidłowej mikroflory jelitowej oraz hamują rozwój patogenów, tak jedynie kilka szczepów ma udowodnione korzystne działanie na naszą kondycję psychiczną, nasze zachowanie oraz na funkcjonowanie naszego układu nerwowego. Według przeprowadzonych badań psychobiotyki przyjmowane w odpowiedniej ilości na wielu poziomach oddziałują na oś mózgowo-jelitową i regulują jej pracę. Po pierwsze wpływają na układ nerwowy – biorąc udział w syntezie neuroprzekaźników – serotoniny, acetylocholiny, kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), melatoniny, histaminy. Po drugie oddziałują na układ dokrewny, obniżając stężenie kortyzolu we krwi. Po trzecie wpływają na układ immunologiczny, gdyż zwiększają produkcję cytokin przeciwzapalnych. Psychobiotyki skutecznie modyfikują skład mikrobiomu jelitowego, wzmacniają integralność bariery jelitowej i wpływają na odpowiedź immunologiczną przewodu pokarmowego, która warunkuje powstawanie stanu zapalnego. Dzięki temu, że psychobiotyki wspomagają produkcję serotoniny (hormonu szczęścia) oraz kwasu gamma-aminomasłowego (jego niedobór odpowiada za patogenezę zaburzeń lękowych i depresyjnych), wykazują właściwości przeciwdepresyjne!

Psychobiotyki – bakterie o działaniu psychobiotycznym

Jako szczepy bakterii psychobiotycznych (psychobiotyki) wymienia się: Lactobacillus (Lactobacillus helveticus, Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus reuteri, Lactobacillus casei, Lactobacillus acidophillus)oraz Bifidobacterium (Bifidobacterium longum, Bifidobacterium infantis). Z tej grupy najlepiej przebadanymi szczepami są: Lactobacillus helveticus Rosell -52 oraz Bifidobacterium Longum Rosell -175. Ich skuteczność została naukowo potwierdzona, stosowanie tych dwóch szczepów przyczynia się do łagodzenia objawów lęku oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowych wywoływanych przez stres, a także do wspomagania utrzymania równowagi emocjonalnej.

Psychobiotyki: preparaty

Najlepszym wyborem będzie preparat zawierający dwa najlepiej przebadane szczepy psychobiotyczne, których korzystne działanie na zdrowie psychiczne zostało udowodnione, czyli Lactobacillus helveticus Rosell -52 oraz Bifidobacterium Longum Rosell -175 (np. Sanprobi Stress)! Trzeba jednak pamiętać, że taka kuracja powinna trwać przynajmniej przez miesiąc. Ponadto psychobiotyki należy przyjmować podczas jedzenia lub bezpośrednio po zakończeniu posiłku! Jednak psychobiotyki preparaty to nie jedyna możliwość wzbogacenia diety w te cenne substancje! Bakterie psychobiotyczne naturalnie występują w wielu produktach spożywczych – fermentowanych produktach mlecznych (kefiry i jogurty), także w kiszonkach (kiszona kapusta i ogórki, kimchi, kombucha – fermentowana herbata)! Psychobiotyki preparaty i psychobiotyki naturalne wprowadzone do codziennej diety korzystnie wpłyną na kondycję psychiczną, złagodzą objawy lęku, stresu oraz złego samopoczucia, poprawią nastrój. Osoby, które cierpią z powodu depresji, mogą wprowadzić psychobiotyki jako wsparcie dla leczenia farmakologicznego.

Coraz większe zainteresowanie naukowców zależnościami między mikrobiotą jelitową a naszym zdrowiem psychicznym zaowocowało wieloma interesującymi wnioskami, które w przyszłości będzie można przekuć na skuteczne metody leczenia zaburzeń lękowych i depresji. Na razie pewne jest jedno, że to jak traktujemy nasze jelita, ma bezpośredni wpływ na nasze samopoczucie i zachowanie! Dlatego warto zadbać o prawidłowo zbilansowaną dietę bogatą w psychobiotyki oraz wyeliminować niezdrowe nawyki, które negatywnie wpływają na mikroflorę jelitową.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*

*

*