Obrzęk naczynioruchowy jest rodzajem reakcji alergicznej, ale obejmuje głębiej położone tkanki. Zmiany obrzękowe utrzymują się przez kilka godzin do  kilku dni, po czym znikają. Obrzęk naczynioruchowy jest szczególnie groźny, gdy dotyczy krtani lub jamy ustnej. Co jest jego przyczyną?

Co to jest obrzęk naczynioruchowy?

Obrzęk naczynioruchowy jest najczęściej reakcją alergiczną, ale bywa, że jego przyczyną jest niedobór inhibitora C1, substancji odpowiedzialnej za krzepnięcie oraz fibrynolizę (przeciwieństwo krzepnięcia). Niedobór inhibitora C1 może być wrodzony lub nabyty, np. wskutek choroby nowotworowej lub autoimmunologicznej.

Obrzęk może być widoczny na zewnątrz – tkanka podskórna bardzo powiększa swoją objętość, przez co zajęta obrzękiem część ciała wygląda jak mocno napuchnięta. Najczęściej atakowane są dłonie, twarz, stopy. Obrzęk nie jest bolesny, nie towarzyszy mu także świąd czy rumień. Objawy te ustępują samoistnie w przeciągu 2-3 dni, a jeśli obrzęk zaatakuje ponownie, najczęściej pojawia się w tym samym miejscu co poprzednio, czego efektem może być wiotczenie skóry.

Ale obrzęk naczynioruchowy atakuje także tkanki wewnętrzne i wtedy niezwykle trudno jest go rozpoznać. Przy obrzęku narządów wewnętrznych pojawia się ból i nieprzyjemne dolegliwości. Obrzęk często zajmuje błonę śluzową przewodu pokarmowego, co wywołuje biegunkę, wymioty, ostry ból brzucha. Przy obrzęku krtani lub gardła występują trudności z oddychaniem, co w niektórych przypadkach może doprowadzić do śmierci wskutek uduszenia.

Co wywołuje obrzęk naczynioruchowy?

Jeśli przyczyną choroby nie jest niedobór inhibitora C1, reakcje alergiczne wywołują najczęściej:

– leki przeciwbólowe,

– antybiotyki,

– kontrast podawany podczas badań radiologicznych,

– pokarmy wywołujące alergię,

– jad owadów,

– alergeny powietrznopochodne,

– czynniki fizykalne, np. ucisk ciała, promieniowanie UV, ciepło, zimno, etc.

Obrzęk może też towarzyszyć chorobom tkanki łącznej, chorobom autoimmunologicznym lub nowotworom. Przyczyny przewlekłego idiopatycznego obrzęku naczynioruchowego nie zawsze udaje się zdefiniować.

Do częstych przyczyn nabytego obrzęku naczynioruchowego zalicza się również leki obniżające ciśnienie tętnicze – są to tzw. inhibitory konwertazy angiotensyny. Są to leki, które blokują substancję wywołującą nadciśnienie, ale skutkiem ubocznym jest rozkład bradykininy, co może prowadzić właśnie do obrzęku naczynioruchowego.

Czy można się z tego wyleczyć?

Obrzęk naczynioruchowy najczęściej występuje łącznie z pokrywką, samodzielne objawy obrzęku dotyczą około 11 procent pacjentów. Choroba może się pojawić w każdym wieku, jednak u ludzi młodych najczęściej jest to forma ostra, u osób starszych – przewlekła.

Wyleczenie choroby jest możliwe tylko u części pacjentów. Terapia polega na wyeliminowaniu przyczyn obrzęku i unikaniu alergenów, które mogą spowodować niepożądaną reakcję. W przypadku obrzęku wywołanego inhibitorami konwertazy angiotensyny wystarczy odstawić leki, choć objawy mogą nawracać jeszcze przez kilka miesięcy po zakończeniu leczenia. Obrzęk wynikający z niedoboru C1 cofa się po wyleczeniu choroby, która go wywołała. Obrzęk wrodzony leczy się do końca życia.