Choroba Cushinga jest niezwykle rzadka – na milion ludzi przypada około 30 chorych. Ciężko ją rozpoznać, co utrudnia leczenie, a zaniedbanie terapii zazwyczaj prowadzi do śmierci. Na czym dokładnie polega ta groźna choroba?

Przyczyny choroby Cushinga

Choroba Cushinga jest chorobą endokrynologiczną. Za jej rozwój niemal zawsze odpowiada gruczolak przysadki, czyli łagodny guz. Z powodu gruczolaka dochodzi do zaburzeń w funkcjonowaniu przysadki – gruczoł zaczyna produkować nadmierne ilości ACTH (hormonu adrenokortykotropowego), który wydzielany jest po to, by pobudzić nadnercza do produkcji kortyzolu. Kortyzol jest niezbędny do życia, bierze udział w procesach metabolicznych, działa immunosupresyjnie i przeciwzapalnie, skutki jego odczuwania są podobne do tych, jakie daje adrenalina. Gdy jednak kortyzolu jest za dużo, organizm zaczyna niedomagać, czego efektem jest właśnie choroba Cushinga.

Może ona wystąpić w każdym wieku, również u małych dzieci, jednak najwięcej przypadków dotyczy osób w trzeciej i czwartej dekadzie życia. Kobiety zapadają na chorobę Cushinga ośmiokrotnie częściej od mężczyzn, co prawdopodobnie ma związek z odmienną gospodarką hormonalną i wyższym stężeniem estrogenu – teza ta jednak nie została jeszcze udowodniona.

Rzadko, ale zdarza się, iż do hiperkortyzolemii dochodzi w wyniku leczenia sterydami astmy, reumatoidalnego zapalenia stawów albo choroby nerek. W takich przypadkach wskazane jest zmniejszenie stosowanych dawek i skrócenie okresu leczenia.

Objawy choroby Cushinga

Zespół objawów klinicznych tej choroby nazywany jest zespołem Cushinga. Do najczęściej stwierdzanych objawów zalicza się:

– otyłość centralna, czyli nagromadzenie tkanki tłuszczowej na tułowiu oraz twarzy,

– szczupłość kończyn wywołana zanikiem mięśni nóg i rąk,

– szerokie, czerwone rozstępy na skórze brzucha,

– rumień twarzy,

– nadmierne owłosienie,

– skłonność do powstawania siniaków,

– obrzęki na ciele,

– nadmierne łaknienie,

– podwyższone ciśnienie tętnicze,

– szybkie męczenie się,

– zaburzenia psychiczne,

– zaburzenia widzenia,

– zaburzenia erekcji u mężczyzn oraz nieregularne miesiączki u kobiet.

Objawy choroby Cushinga są łatwe do rozpoznania, jednak w pierwszej fazie rozwoju rzadko obserwuje się cały zespół dolegliwości, odczuwalne są jedynie pojedyncze objawy. Dlatego w wielu przypadkach bierze się je za przejaw innych chorób, głównie cukrzycy, osteoporozy, niewydolności serca. Często dopiero po kilku latach terapii w innym kierunku rozpoznaje się prawidłowo chorobę Cushinga.

Leczenie choroby Cushinga

Podstawowa metoda leczenia tej choroby to usunięcie gruczolaka przysadki. Zabieg jest mało inwazyjny – do przysadki dociera się poprzez nos lub otwór w górnej wardze. Operacja usunięcia guza przysadki nie jest obarczona dużym ryzykiem – 80 procent tego typu zabiegów kończy się pełnym sukcesem. Usunięcie gruczolaka przynosi natychmiastową poprawę i pacjent bardzo szybko wraca do zdrowia.

Nie zawsze jednak przeprowadzenie operacji jest możliwe i wtedy stosowane jest leczenie farmakologiczne oraz radioterapia. Ponadto, jeśli nie da się wyciąć gruczolaka z przysadki, możliwe jest obustronne usunięcie nadnerczy. To rozwiązanie ostateczne, które wymaga od chorego dożywotniego przyjmowania hormonów wydzielanych przez nadnercza.