Anemia, czyli niedokrwistość, to stan, w którym zmniejsza się stężenie hemoglobiny w organizmie. Hemoglobina to szczególne białko, które wchodzi w skład erytrocytów i odpowiada za transport tlenu. Gdy jest go za mało, dochodzi do zaburzeń produkcji czerwonych krwinek. Wszystkie tkanki otrzymują zatem zredukowaną ilość tlenu – prowadzi to do spowalniania procesów przemiany materii. (1)

Anemia czyli „plaga”?

Anemia oznacza stan, w którym obniża się poziom hemoglobiny, liczby krwinek czerwonych i tzw. wskaźnika hematokrytowego poniżej normy. (2) Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niedokrwistością nazywa się stan, w którym stężenie hemoglobiny jest niższe niż 13 g/dl u mężczyzn lub niższe niż 12 g/dl u kobiet nieciężarnych. (6)

Najczęstszą postacią niedokrwistości jest niedokrwistość z niedoboru żelaza, która leży u podstaw 80 proc. wszystkich anemii. (3) Więcej informacji o formach anemii – również tych rzadszych – znaleźć można w serwisie Adamed Expert.

Okazuje się, że niewystarczająca podaż żelaza należy do najczęściej występujących niedoborów pokarmowych – według WHO, dotyczy aż 5 proc. całej populacji – prawdopodobnie nawet 40 proc. dzieci z krajów rozwiniętych. Na anemię z niedoborów żelaza może cierpieć 1,5–1,8 mld ludzi. (2)

Przyczyny niedoborów żelaza (2)

Zwykle niedobory żelaza wynikają z:

• nadmiernej utraty krwi (np. w przypadku bardzo obfitych krwawień miesięcznych),
   
• zaburzeń wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego (związanych m.in. z chorobą Leśniowskiego i Crohna lub nieodpowiednią dietą – niskobiałkową, ale bogatą w szczawiany, fosforany, fityniany i taniny. 

Przyczyną niedoborów żelaza może być również wyższe zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek połączone z niewystarczająca podażą lub zaburzeniami wchłaniania – stan stwierdza się np. u kobiet ciężarnych i matek karmiących. Również niektóre źle zbilansowane diety mogą prowadzić do niedoborów tego pierwiastka w organizmie.

Objawy anemii

Do objawów anemii z niedoboru żelaza zalicza się bladość skóry, zmęczenie, wyczerpanie i obniżenie odporności. Niedotlenienie tkanek skutkuje niższą sprawnością fizyczną i umysłową. Pacjenci z niedokrwistością mają problemy z pamięcią i koncentracją. U małych dzieci stan może zaburzać rozwój mózgu i układu nerwowego. Niedokrwistość tego rodzaju bywa niebezpieczna także dla kobiet w ciąży i niekorzystnie wpływać na jej przebieg. (4)

Poza tym u osób z anemią z niedoboru żelaza pojawiają się duszności, a serce często bije nieregularnie. Nieco rzadziej występują bóle głowy, szum w uszach i zaburzenia smaku, a także ból języka i problemy z przełykaniem. W niektórych przypadkach pacjenci mają ochotę spożywać produkty niejadalne, jak lód, papier, glina. Niedokrwistość czasem wpływa również na wygląd zewnętrzny. Cera staje się blada, a w kącikach ust tworzą się bolesne owrzodzenia. Paznokcie są suche, rozwarstwiają się lub wyginają, występuje też zanikowe zapalenie języka objawiające się nienaturalnym wygładzeniem tego narządu. Oczywiście, nie wszystkie symptomy muszą wystąpić u każdego pacjenta – ich nasilenie także może być inne – i zmieniać się wraz z progresją niedokrwistości. (5)

1. Jackowska T. Żelazo. http://pediatria.mp.pl/zywienie/52609,zelazo Data dostępu: 23.11.2016
2. Wnęk D. Dieta w niedokrwistości z niedoboru żelaza. http://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/123404,dieta-w-niedokrwistosci-z-niedoboru-zelaza Data dostępu: 23.11.2016
3. Orlicz- Szczęsna G, Żelazowska-Posiej J, Kucharska K. Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Curr Probl Psychiatry 2011; 12(4): 590-594
4. Przygoda B. Żelazo. http://dieta.mp.pl/zasady/show.html?id=74583 Data dostępu: 23.11.2016
5. Anemia, niedobór żelaza. http://www.nhs.uk/translationpolish/documents/anaemia_iron deficiency_polish_final.pdf Data dostępu: 23.11.2016
6. Taylor S, Rampton D. Definicja niedokrwistości z niedoborów żelaza. http://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/127068,definicja-niedokrwistosci-z-niedoboru-zelaza Data dostępu: 23.11.2016