Tu jesteś: Porady zdrowotne

Przedawkowanie leków i jego konsekwencje

dodano: 25-10-2009 - Halina Maria Szeszko

Co to jest przedawkowanie leku?
Najprościej można powiedzieć, że jest to zażycie większej dawki niż jest ona właściwa dla danego osobnika, czyli odpowiedniej do jego stanu zdrowia, wagi i wieku. Ale to nie wszystko.

 

Należy uwzględnić też przyjmowanie właściwej dawki, ale zbyt długo zażywanej/ np. zamiast określony lek przyjmować przez 5 dni, przyjmujemy go przez np. 2 tygodnie/.
Przyczyną występowania objawów przedawkowania jest też zjawisko przyjmowania innych leków, które wzajemnie wzmagają swoje oddziaływanie lub też zawierają identyczne lu bardzo zbliżone substancje aktywne (zwracam tu uwagę na preparaty witaminowe oraz przeciwbólowe). Inną przyczyną jest zjawisko kumulacji leków. Dochodzi do tego zwłaszcza, gdy czynności fizjologiczne nerek lub wątroby pacjenta są upośledzone - może wtedy dochodzić do długotrwałego utrzymywania się oraz kumulacji substancji aktywnych w jego organizmie - chodzi tu przede wszystkim o krew.
 
Przyczyny przedawkowania:
  • Nieuwaga lub zapomnienie, że dany lek został zażyty - tyczy się to szczególnie osób starszych, dobrym rozwiązaniem są tu specjalne pojemniki, dzięki którym dawki leków dzieli się na poranną, popołudniową i wieczorną lub według dni tygodnia, dzięki czemu wiadomo, że dana dawka została już spożyta
  • Pomyłka przy ustalaniu dawki przez lekarza - taka sytuacja ma miejsce dość rzadko, klasyfikuje się ją jako błąd w sztuce lekarskiej, lekarz ponosi odpowiedzialność za tego typu czyn
  • Pomyłka przy wydawaniu leku - sytuacja jest tu analogiczna jak w wypadku błędu lekarskiego, odpowiedzialność jednak spoczywa na farmaceucie
  • Uzależnienie - nadużywanie leku może prowadzić do uzależnienia i wzrostu tolerancji na lek, wówczas osoba przyjmująca potrzebuje coraz większych dawek do osiągnięcia potrzebnego jej efektu
  • Celowe działanie / próby samobójcze i morderstwa/ - podpunkt nie jest omawiany ze względu na bezcelowość takiego omówienia
 
Główne grupy leków w przyjmowaniu których dochodzi najczęściej do przedawkowania:
  • Leki przeciwbólowe
  • Leki narkotyczne
  • Leki antydepresyjne i nasenne
  • Antybiotyki
  • Leki krążeniowe /nasercowe
  • Inne uchodzące za tzw. bezpieczne / np. polopiryna, witaminy
  • Preparaty hormonalne i odchudzające
 
Pomińmy trzy pierwsze przyczyny przedawkowania i zajmijmy się uzależnieniem (tyczy się ono szczególnie trzech pierwszych wymienionych grup leków):
Według Komitetu Ekspertów WHO uzależnienie lekowe jest „stanem psychicznym, a nieraz także fizycznym, spowodowanym zażywaniem leku, wywołującym potrzebę stałego przyjmowania jednego lub wielu leków. W zjawisku zależności lekowej może wystąpić przyzwyczajenie, które prowadzi do tolerancji leku, tj. zwiększenia dawki w celu uzyskania oczekiwanego działania farmakologicznego” Lek wywołujący zależność wchodzi w reakcje z organizmem, dla którego staje się w końcu niezbędny.
Lekoman zażywa leki nie tylko dla ich zwykłego działania, ale też, aby zaspokoić inne potrzeby, uzyskać określony stan, tj. zmianę nastroju. Skutki lekomanii mogą być różne, w zależności od zażywanej dawki i czasu zażywania.
 
Stres związany z tempem życia powoduje, że współczesny człowiek wspomaga się specyfikami /lekami /, które są szeroko reklamowane a przy tym ogólnodostępne. Należą do nich głównie witaminy, minerały, preparaty odchudzające, hormonalne, leki uspokajające i przeciwdepresyjne oraz przeciwbólowe. Większość z nich jest kupowana i stosowana bez konsultacji z lekarzem.
 
Lekami, które się wysuwają na czoło leków uzależniających to głównie leki przeciwbólowe. Polacy są niestety w światowej czołówce pod względem przyjmowania tych leków / tylko na sam Ibuprom wydajemy około 70 mln zł rocznie/. Inną nacją uzależnioną od leków są Amerykanie - w USA szczególnie modne są leki poprawiające nastrój (zwane również antydepresantami) takie jak Diazepam (znany powszechnie pod nazwą handlową Valium) czy Fluoksetyna (popularny Prozac). Tego typu leki stosowane są jako substytut radzenia sobie z kłopotami, a coraz częściej jako środek mający zastąpić nieudacznictwo wychowawcze, są podawane także w szkołach przez pielęgniarki (!).
 
Przyjrzyjmy się niektórym lekom i temu, jaki mają wpływ na nasz organizm, gdy nastąpi przedawkowanie.
Opioidy to grupa specyfików powszechnie stosowanych w celu złagodzenia bólów. 
Kodeina jest alkaloidem uzyskiwanym z opium lub syntetycznie przez etylowanie morfiny. Związek ten przyjmowany przez dłuższy czas uzależnia. Należy zwrócić uwagę na to, że moment wystąpienia uzależnienia może pojawić się w różnym okresie u różnych pacjentów. U jednych lekozależność może pojawić się szybciej niż u pozostałych.. Kodeina jest lekiem przeciwkaszlowym, uspokajającym i przeciwbólowym. Oprócz wyżej wymienionego uzależnienia stosowana długotrwale zwiększa lepkość wydzieliny oskrzelowej, może powodować depresję ośrodka oddechowego, obrzęk płuc. Inne objawy to wymioty, zaparcia, suchość w jamie ustnej, zaburzenia snu, bóle i zawroty głowy.
Innym lekiem powszechnie stosowanym jest Paracetamol (zwany pod nazwami handlowymi takimi jak Apap czy Codipar). Jest to lek przeciwgorączkowy i przeciwbólowy powszechnie stosowany między innymi ze względu na jego uniwersalność oraz dostępność bez recepty.
 
Wczesnymi objawami przedawkowania występującymi w pierwszych 24 godzin od przyjęcia na przykład kombinacji Apapu, Codiparu oraz Gripexu są:
  • Złe samopoczucie
  • Bladość
  • Zmniejszona świadomość, bez utraty przytomności
  • Brak łaknienia
  • Nudności
  • Wymioty
  • Bóle brzucha
 
Wczesnym, niekorzystnym wskaźnikiem rokowniczym w zatruciu paracetamolem jest zwiększone stężenie dehydrogenazy mleczanowej w osoczu. W badaniu laboratoryjnym krwi stwierdza się bardzo podwyższone wartości transaminaz, a tylko lekko podwyższone wartości całkowitej bilirubiny, obok hipoglikemii, która występuje u 30% pacjentów. Ponadto w ciągu 12 do 48 godzin pojawia się obniżony poziom protrombiny (białko znajdujące się w osoczu krwi, jeden z czynników jej krzepnięcia). Choroby metaboliczne oraz stany zapalne mogą maskować wyniki badań charakterystyczne dla zatrucia paracetamolem (ze względu na podobieństwo objawów).
 
W drugiej dobie mogą pojawić się:
  • Żółtaczka
  • Objawy grypopodobne
  • Świąd
  • Zaburzenia orientacji i senność
  • Zaburzenia krzepnięcia krwi (na przykład wskutek przedawkowania kwasu acetylosalicylowego, czyli popularnej aspiryny może dojść do wystąpienia stanu niedokrzepliwości)
  • Hipoglikemia (niski poziom glukozy we krwi, objawia się on między innymi niepokojem oraz silnym uczuciem głodu - w przypadkach skrajnych stan ten może prowadzić bezpośrednio do śpiączki)
  • Kwasica metaboliczna (jest to stan, w którym poziom pH krwi ulega obniżeniu ze względu na zwiększenie się stężenia w niej substancji o odczynie kwaśnym lub spadku stężenia zasad)
  • Encefalopatia (uszkodzenie mózgu, a ściślej patologiczny obraz fal mózgowych, bardzo częsty w wypadku zatruć alkoholem lub metalami ciężkimi)
  • Śpiączka
 
Są to objawy ostrej niewydolności wątroby spowodowanej martwicą komórek wątrobowych. Najbardziej objawy te występują po 4-6 dniach od zatrucia.
 
Inne ogólnoustrojowe objawy występujące w przebiegu zatrucia Paracetamolem to:
  • Zaburzenie rytmu serca (zwane również arytmią, dysrytmią lub niemiarowością serca ‑ niemiarowość lub zła częstotliwość uderzeń serca)
  • Spadek ciśnienia tętniczego
  • Sinica wywołana methemoglobinemią (stan charakteryzujący się wyższym niż normalny poziomem methemoglobiny we krwi, w przeciwieństwie do "zwykłej" hemoglobiny methemoglobina nie wiąże tlenu, stąd też jej nadmierna koncentracja w krwinkach czerwonych może prowadzić do niedotlenienia)
  • Skąpomocz
  • Drgawki
  • Niewydolność oddechowa
  • Zapaść krążeniowa
 
Jak widać w takim przypadku potrzebny jest natychmiastowy ratunek. Ciężkie zatrucie z pozoru zawsze bezpiecznym Paracetamolem grozi śmiercią.
 
Inne leki:
  • Papaweryna – lek rozkurczowy, przedawkowanie powoduje zaburzenia żołądkowo‑jelitowe, zawroty głowy, senność, potliwość, może również spowodować żółtaczkę, porażenie mięśni poprzecznie prążkowanych i mięśnia sercowego
  • Magnez (kation wewnątrzkomórkowy) - przedawkowanie daje zaburzenia żołądkowo‑jelitowe, zaczerwienienie skóry, zaburzenia snu, osłabienie mięśniowe, dezorientację. Antidotum to sole wapnia.
  • Witamina A+D3 - tu przedawkowanie to hiperwitaminoza. Objawy to: osłabienie, brak łaknienia, kolka jelitowa, nudności, wymioty, niepokój, poliuria, ból głowy mięśni i stawów, depresja, zaburzenia psychosomatyczne, pogarsza się czynność nerek /białkomocz, krwiomocz, wielomocz/, występuje zwiększona utrata potasu, nykturia, zmętnienie rogówki.
  • Witamina C po 1g/d może powodować nadmierne wydalanie kwasu szczawiowego do moczu, krystalizację moczanów i cytrynianów, może powodować biegunki, zawroty głowy i uczucie osłabienia
  • Diazepam – lek przeciwdrgawkowy, uspokajający, nasenny. Przedawkowany może objawiać się sennością, zaburzeniami świadomości, koordynacji ruchowej, osłabieniem odruchów, niewyraźną mową jak również tachykardią, niedociśnieniem oraz zahamowaniem czynności ośrodka oddechowego.
  • Ampicylina (antybiotyk) - zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego /nudności, wymioty, biegunka, / zapalenie jamy ustnej i dziąseł, zaburzenie gospodarki wodnoelektrolitowej, pobudzenie, bezsenność, bóle stawów, niedokrwistość hemolityczna, leukopenia, małopłytkowość, śródmiąższowe zapalenie nerek, żółtaczka, drgawki.
 
Na samym przykładzie tylko tych wybranych leków widać, że przekraczanie dozwolonych dawek jest bardzo ryzykowne. Podsumowując, najszybciej na przedawkowanie reaguje nasz przewód pokarmowy, a wątroba i nerki to organy, które najczęściej ulegają uszkodzeniom (nierzadko trwałym i nieodwracalnym). Uszkodzenia te są bardzo niebezpieczne dla funkcjonowania organizmu i w ciężkich przypadkach mogą prowadzić nawet do śmierci. Dlatego też niezależnie od tego czy jest to witamina, środek przeciwbólowy czy antybiotyk, zawsze należy liczyć się z negatywnymi konsekwencjami przyjmowania do organizmu większych lub częstszych dawek preparatów czy leków.
 
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
Najskuteczniejszą metodą pomocy człowiekowi po przedawkowaniu jest wezwanie pogotowia ratunkowego. Nim jednak ono przybędzie dobrym sposobem /jeżeli to były tabletki a czas od ich przyjęcia nie jest bardzo odległy / jest wywołanie wymiotów. Można wówczas podać słoną wodę - im bardziej słona, tym lepiej. Nie zapominajmy jednak, że osoba taka powinna być świadoma, nie wolno podawać doustnie żadnych substancji osobie nieprzytomnej. Pomoc lekarska w przypadku zatruć /przedawkowań / jest niezbędna. Im wcześniej rozpoczęte będą procedury detoksykacji, tym pomoc będzie skuteczniejsza. W niektórych przypadkach potrzebna jest hospitalizacja, ponieważ niezbędne jest monitorowanie procesów życiowych i przeprowadzanie badań laboratoryjnych. W trakcie pobytu w szpitalu zazwyczaj ma miejsce kontrolowane podawanie substancji odtruwających. Często podejmowanymi procedurami są również płukanie żołądka oraz transfuzje krwi.
 

 



Komentarze

tabletki dodał : ~elka, 11-03-2012 19:24
moje dziecko twierdzi ze połkneło 20 tabletek polokardu jakie moga byc konsekwencje